Etap 6 biznes planu: pozycja strategiczna, misja, wizja i cele

Kolejnym ważnym etapem przygotowania profesjonalnego biznes planu jest określenie pozycji strategicznej firmy lub inwestycji, a także zdefiniowanie misji, wizji oraz celów strategicznych. To część, która porządkuje kierunek rozwoju przedsięwzięcia i pokazuje, dokąd zmierza inwestor, jakie ma ambicje oraz w jaki sposób zamierza osiągnąć założone rezultaty.

W praktyce biznes plan nie powinien być wyłącznie opisem projektu i zestawieniem danych finansowych. Powinien również odpowiadać na pytania strategiczne:

Gdzie firma lub inwestycja znajduje się dzisiaj?
Jaką pozycję chce osiągnąć na rynku?
Jaka jest jej misja i wizja rozwoju?
Jakie cele mają zostać zrealizowane?
Jakie działania będą potrzebne, aby te cele osiągnąć?

Bez tej części biznes plan może być poprawny technicznie, ale pozbawiony kierunku. A dobrze przygotowana strategia pozwala połączyć analizę rynku, analizę konkurencji, model finansowy i działania marketingowe w jedną logiczną całość.

Pozycja strategiczna firmy lub inwestycji

Pierwszym elementem tego etapu jest określenie pozycji strategicznej firmy albo planowanej inwestycji. Chodzi o wskazanie, w jakim miejscu znajduje się obecnie przedsiębiorstwo lub projekt oraz jaką pozycję chce zająć po zakończeniu realizacji przedsięwzięcia.

Pozycja strategiczna może odnosić się do wielu obszarów, między innymi do:

pozycji rynkowej,
skali działalności,
grupy docelowej klientów,
zakresu oferty,
poziomu konkurencyjności,
jakości produktu lub usługi,
lokalizacji inwestycji,
modelu biznesowego,
przewagi cenowej lub jakościowej,
potencjału rozwoju w kolejnych latach.

W przypadku inwestycji deweloperskiej pozycja strategiczna może oznaczać na przykład budowę projektu mieszkaniowego w określonym standardzie, skierowanego do konkretnej grupy klientów. W przypadku inwestycji komercyjnej może oznaczać stworzenie obiektu handlowego lub usługowego, który odpowiada na potrzeby lokalnego rynku i ma wyróżniać się lokalizacją, doborem najemców, dostępnością komunikacyjną lub jakością zarządzania.

Dobrze określona pozycja strategiczna pokazuje, jak inwestycja ma być postrzegana na rynku i czym ma różnić się od konkurencji.

Wyznaczenie pozycji strategicznej firmy

Wyznaczenie pozycji strategicznej wymaga powiązania wcześniejszych części biznes planu. Nie można jej określić w oderwaniu od analizy rynku, analizy konkurencji, diagnozy strategicznej, SWOT oraz możliwości finansowych inwestora.

Na tym etapie należy ocenić:

jakie są najmocniejsze strony firmy lub inwestycji,
jakie są główne ograniczenia projektu,
jakie szanse daje rynek,
jakie zagrożenia mogą wpłynąć na realizację strategii,
jak silna jest konkurencja,
czym inwestycja może się wyróżnić,
jakie zasoby posiada inwestor,
jakie działania są niezbędne do osiągnięcia zakładanej pozycji.

Pozycja strategiczna nie powinna być hasłem marketingowym. Powinna wynikać z realnych danych, zasobów i przewag. Jeżeli inwestor chce budować projekt premium, musi to uzasadnić lokalizacją, standardem, projektem architektonicznym, jakością wykonania, obsługą klienta i odpowiednią strategią sprzedaży. Jeżeli chce konkurować ceną, musi pokazać, że potrafi kontrolować koszty i utrzymać zakładaną rentowność.

Misja firmy lub inwestycji

Kolejnym elementem jest misja firmy lub inwestycji. Misja odpowiada na pytanie, po co dana firma lub projekt istnieje i jaką wartość ma dostarczać klientom, partnerom, inwestorom lub lokalnemu otoczeniu.

W biznes planie misja nie powinna być pustym sloganem. Powinna jasno pokazywać sens działania. W zależności od rodzaju przedsięwzięcia może odnosić się do jakości, bezpieczeństwa, funkcjonalności, dostępności, komfortu, efektywności, obsługi klienta, nowoczesności, lokalnego rozwoju lub tworzenia długoterminowej wartości.

Przykładowo, misją inwestycji mieszkaniowej może być dostarczenie funkcjonalnych, dobrze zaprojektowanych mieszkań dla rodzin, które chcą mieszkać w spokojnej lokalizacji z dobrym dostępem do miasta. Misją inwestycji komercyjnej może być stworzenie wygodnego miejsca codziennych zakupów i usług dla mieszkańców danej miejscowości.

Dobrze opisana misja pomaga zrozumieć, jaka wartość stoi za projektem i dlaczego inwestycja ma znaczenie dla rynku.

Wizja firmy lub inwestycji

Wizja firmy pokazuje, jak inwestor wyobraża sobie przyszłość przedsięwzięcia. O ile misja mówi o sensie działania, o tyle wizja pokazuje kierunek rozwoju i oczekiwaną pozycję w przyszłości.

Wizja może obejmować między innymi:

rozwój skali działalności,
budowę rozpoznawalnej marki,
wejście na nowe rynki,
realizację kolejnych projektów,
zwiększenie wartości firmy,
rozwój kompetencji organizacyjnych,
wzmocnienie pozycji konkurencyjnej,
stworzenie stabilnego modelu biznesowego,
budowę długoterminowych relacji z klientami.

W biznes planie wizja powinna być ambitna, ale jednocześnie realistyczna. Zbyt ogólne sformułowania typu „chcemy być liderem rynku” nie wystarczą. Trzeba pokazać, w jakim segmencie, na jakim obszarze, dla jakiej grupy klientów i w jakim horyzoncie czasowym firma lub inwestycja chce budować swoją pozycję.

Misja i wizja jako element pozycji strategicznej

Misja i wizja powinny być spójne z pozycją strategiczną. Jeżeli firma deklaruje, że chce oferować produkt wysokiej jakości, jej strategia, budżet, harmonogram, marketing i model obsługi klienta muszą to potwierdzać. Jeżeli inwestycja ma być dostępna cenowo, cały model biznesowy powinien pokazywać, w jaki sposób ta dostępność zostanie osiągnięta bez utraty rentowności.

W praktyce misja i wizja pomagają nadać biznes planowi logiczny kierunek. Pokazują, że inwestycja nie jest przypadkowym działaniem, ale częścią szerszej strategii rozwoju.

W tej części biznes planu warto scharakteryzować przyszłość firmy lub projektu w kontekście:

znaczenia na rynku,
grupy klientów,
oferty,
struktury organizacyjnej,
przewagi konkurencyjnej,
wartości, jaką inwestycja ma dostarczać,
planowanego kierunku rozwoju.

Cele strategiczne

Najważniejszym praktycznym elementem tej części są cele strategiczne. To one przekształcają misję i wizję w konkretne działania.

Cele strategiczne powinny być możliwe do opisania, zmierzenia i rozliczenia. Nie wystarczy napisać, że firma chce się rozwijać. Trzeba wskazać, co dokładnie oznacza rozwój: wzrost przychodów, realizację inwestycji, sprzedaż określonej liczby lokali, wynajem określonej powierzchni, osiągnięcie konkretnego poziomu marży, pozyskanie finansowania, wejście na nowy rynek lub zbudowanie portfela projektów.

Przykładowe cele strategiczne w biznes planie mogą obejmować:

zakończenie inwestycji w określonym terminie,
osiągnięcie określonego poziomu sprzedaży,
uzyskanie pozwolenia na budowę,
pozyskanie finansowania bankowego,
podpisanie umów z kluczowymi najemcami,
osiągnięcie zakładanej rentowności projektu,
zbudowanie rozpoznawalności inwestycji na lokalnym rynku,
przygotowanie firmy do realizacji kolejnych projektów,
zwiększenie wartości przedsiębiorstwa.

Cele strategiczne powinny być powiązane z harmonogramem, budżetem, planem marketingowym i analizą finansową. Wtedy biznes plan staje się dokumentem operacyjnym, a nie tylko opisem ogólnych zamiarów.

Proces realizacji celów strategicznych

Samo wyznaczenie celów nie wystarczy. Profesjonalny biznes plan powinien również pokazać proces ich realizacji. Oznacza to określenie działań, etapów, odpowiedzialności, zasobów oraz alternatywnych rozwiązań na wypadek problemów.

W tej części warto określić:

jakie działania są niezbędne do osiągnięcia celu,
kto odpowiada za ich realizację,
jakie zasoby będą potrzebne,
jakie nakłady finansowe trzeba ponieść,
jakie terminy są kluczowe,
jakie ryzyka mogą utrudnić realizację celu,
jakie działania alternatywne można podjąć w przypadku opóźnień lub problemów.

Dzięki temu cele strategiczne stają się praktycznym planem działania. Inwestor, bank lub partner biznesowy może zobaczyć, że za deklaracjami stoją konkretne kroki, a nie tylko ogólna wizja rozwoju.

Znaczenie celów długo- i krótkoterminowych

W biznes planie warto rozróżnić cele krótkoterminowe i długoterminowe. Cele krótkoterminowe dotyczą najczęściej najbliższych działań operacyjnych, takich jak przygotowanie dokumentacji, uzyskanie decyzji administracyjnych, pozyskanie finansowania, rozpoczęcie sprzedaży lub podpisanie umów z wykonawcami.

Cele długoterminowe odnoszą się natomiast do szerszego rozwoju firmy lub inwestycji. Mogą dotyczyć wzrostu wartości przedsiębiorstwa, realizacji kolejnych projektów, budowy marki, osiągnięcia określonej pozycji rynkowej lub stworzenia powtarzalnego modelu biznesowego.

Takie podejście pozwala lepiej zarządzać projektem, ponieważ łączy bieżące działania z długofalową strategią.

Efekty pracy nad pozycją strategiczną, misją, wizją i celami

Dobrze przygotowana część biznes planu dotycząca pozycji strategicznej, misji, wizji i celów pozwala uporządkować kierunek rozwoju firmy lub inwestycji. Dzięki niej czytelnik biznes planu rozumie, co inwestor chce osiągnąć i w jaki sposób zamierza to zrobić.

Efektem pracy nad tym etapem jest między innymi:

graficzne lub opisowe przedstawienie aktualnej pozycji strategicznej inwestycji,
wskazanie oczekiwanej pozycji po zakończeniu projektu,
dokładne określenie kierunków rozwoju,
opis faz realizacji inwestycji,
wskazanie działań inwestycyjnych, organizacyjnych, marketingowych i finansowych,
przygotowanie propozycji wizji i misji inwestycji,
określenie wartości, które będą podstawą budowania wizerunku projektu,
opracowanie planu działania na podstawie celów krótko- i długoterminowych,
wyznaczenie działań alternatywnych w przypadku braku realizacji poszczególnych celów.

Taki etap pomaga również uporządkować komunikację projektu. Jeżeli inwestor wie, jaka jest misja, wizja i pozycja strategiczna inwestycji, łatwiej budować spójny przekaz marketingowy, ofertę sprzedażową oraz rozmowy z bankiem lub inwestorem zewnętrznym.

Dlaczego ten etap jest ważny dla banku lub inwestora?

Dla banku, inwestora zewnętrznego lub partnera biznesowego ta część biznes planu ma duże znaczenie. Pokazuje bowiem, czy projekt jest elementem przemyślanej strategii, czy jedynie pojedynczym pomysłem inwestycyjnym.

Instytucja finansująca chce wiedzieć, czy inwestor rozumie swoją pozycję na rynku, zna swoje cele, potrafi wskazać przewagi i wie, jak zamierza osiągnąć zakładane wyniki. Dobrze opisana strategia zwiększa wiarygodność biznes planu, ponieważ pokazuje logiczne powiązanie między rynkiem, ofertą, finansami, marketingiem i zarządzaniem.

W szczególności przy inwestycjach deweloperskich, komercyjnych, usługowych lub produkcyjnych strategia pomaga ocenić, czy projekt jest dobrze przygotowany do realizacji oraz czy inwestor potrafi przewidzieć kolejne etapy rozwoju.

Pozycja strategiczna jako pomost między analizą a działaniem

Warto podkreślić, że etap dotyczący pozycji strategicznej, misji, wizji i celów łączy wcześniejsze analizy z praktycznym planem działania. Po analizie rynku, konkurencji i SWOT inwestor powinien już wiedzieć, jakie ma mocne strony, jakie ryzyka musi ograniczyć oraz gdzie może szukać przewagi.

Na tej podstawie można dopiero zbudować sensowną strategię. Innymi słowy: najpierw analizujemy rynek, konkurencję i potencjał inwestycji, a następnie określamy, jaką pozycję chcemy osiągnąć i jakie cele muszą zostać zrealizowane.

Bez tego biznes plan jest zbiorem informacji. Z tym etapem staje się narzędziem zarządzania.

Podsumowanie

Pozycja strategiczna, misja, wizja i cele to jeden z najważniejszych etapów przygotowania profesjonalnego biznes planu. Pozwala określić, gdzie firma lub inwestycja znajduje się obecnie, jaką pozycję chce osiągnąć w przyszłości i jakie działania są potrzebne, aby ten cel zrealizować.

Dobrze przygotowana strategia powinna być spójna z analizą rynku, analizą konkurencji, SWOT, modelem biznesowym, planem marketingowym i analizą finansową. Dzięki temu biznes plan nie jest tylko dokumentem opisowym, ale konkretną mapą rozwoju przedsięwzięcia.

W praktyce to właśnie ten etap pokazuje, czy inwestor ma jasno określony kierunek działania, rozumie swoje przewagi, zna swoje ograniczenia i potrafi przełożyć wizję na konkretne cele strategiczne.