Strategia rozwoju gminy Mieścisko

Strategia rozwoju gminy jest jednym z najważniejszych dokumentów wykorzystywanych w długoterminowym zarządzaniu jednostką samorządu terytorialnego. Określa oczekiwany kierunek zmian, najważniejsze cele oraz działania, które powinny zostać zrealizowane w perspektywie kolejnych lat.

Jedną z realizacji METIS GROUP było opracowanie Strategii Rozwoju z Planem Lokalnego Rozwoju Gminy Mieścisko. Dokument miał stworzyć podstawę do prowadzenia długookresowej polityki społecznej, gospodarczej, przestrzennej i inwestycyjnej. Zgodnie z informacjami opublikowanymi przez samorząd strategia miała wskazywać cele, priorytetowe działania oraz kierunki niezbędne do poprawy warunków życia mieszkańców i dalszego rozwoju gminy. Strategia rozwoju Gminy Mieścisko

Czym strategia rozwoju gminy różni się od strategii przedsiębiorstwa?

W przedsiębiorstwie jednym z podstawowych mierników powodzenia strategii jest poprawa wyników finansowych oraz wzrost wartości firmy. Samorząd realizuje znacznie szerszy katalog zadań. Jego celem jest tworzenie odpowiednich warunków życia, prowadzenia działalności gospodarczej, edukacji, rozwoju społecznego i korzystania z infrastruktury publicznej.

Strategia rozwoju gminy powinna więc uwzględniać potrzeby wielu grup interesariuszy:

• mieszkańców poszczególnych miejscowości;
• lokalnych przedsiębiorców i rolników;
• potencjalnych inwestorów;
• organizacji pozarządowych;
• jednostek organizacyjnych gminy;
• placówek oświatowych i instytucji kultury;
• seniorów, dzieci i młodzieży;
• osób zagrożonych wykluczeniem;
• turystów i odwiedzających;
• partnerów samorządowych i instytucjonalnych.

Poszczególne grupy mogą mieć odmienne oczekiwania. Zadaniem strategii jest uporządkowanie tych potrzeb oraz wybór takich działań, które zapewnią możliwie największą wartość społeczną i gospodarczą przy ograniczonych zasobach finansowych.

Diagnoza społeczno-gospodarcza gminy

Punktem wyjścia do opracowania strategii była analiza obecnej sytuacji gminy. Nie można racjonalnie wyznaczyć kierunków rozwoju bez wcześniejszego rozpoznania potencjału lokalnego, istniejących problemów i uwarunkowań zewnętrznych.

Diagnoza powinna obejmować między innymi:

• sytuację demograficzną;
• strukturę wieku mieszkańców;
• rynek pracy i lokalną przedsiębiorczość;
• rolnictwo;
• stan infrastruktury drogowej i technicznej;
• gospodarkę wodno-kanalizacyjną;
• planowanie przestrzenne;
• dostępność usług publicznych;
• edukację, kulturę i sport;
• ochronę zdrowia i politykę społeczną;
• bezpieczeństwo;
• środowisko naturalne;
• dostępność cyfrową;
• sytuację finansową samorządu.

Ważna była nie tylko ocena stanu istniejącego, ale również identyfikacja trendów. Zmiany demograficzne, rozwój technologii, rosnące koszty utrzymania infrastruktury, przemiany w rolnictwie czy zmieniające się oczekiwania mieszkańców wpływają na możliwości rozwoju gminy w perspektywie wielu lat.

Uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzny potencjał

Analiza strategiczna powinna oddzielać czynniki, na które samorząd ma bezpośredni wpływ, od zjawisk pozostających poza jego kontrolą. Gmina nie może samodzielnie zmienić sytuacji makroekonomicznej, przepisów krajowych lub trendów demograficznych. Może jednak odpowiednio przygotować się do ich następstw.

Do uwarunkowań zewnętrznych należą między innymi:

• polityka państwa i samorządu województwa;
• zmiany prawa;
• dostępność programów pomocowych;
• sytuacja gospodarcza;
• inflacja i koszty finansowania;
• polityka energetyczna;
• trendy społeczne i technologiczne;
• sytuacja na regionalnym rynku pracy.

Potencjał wewnętrzny tworzą natomiast zasoby, infrastruktura, położenie, mieszkańcy, lokalni przedsiębiorcy, instytucje publiczne, środowisko naturalne oraz zdolność urzędu do przygotowywania i realizowania projektów.

Takie rozróżnienie umożliwia określenie luki strategicznej, czyli różnicy pomiędzy obecną sytuacją gminy a pozycją, którą samorząd chce osiągnąć w przyszłości.

Konsultacje z mieszkańcami i interesariuszami

Strategia rozwoju gminy nie powinna być dokumentem przygotowanym wyłącznie przez ekspertów i pracowników urzędu. Wiedza mieszkańców pozwala zidentyfikować problemy, które nie zawsze są widoczne w danych statystycznych.

W ramach prac nad strategią Mieściska uruchomiono badanie ankietowe służące poznaniu oczekiwań społeczności lokalnej. Samorząd podkreślał, że strategia ma koncentrować działania zmierzające do tworzenia jak najlepszych warunków życia i rozwoju. Informacja o rozpoczęciu prac nad strategią

Proces partycypacyjny umożliwia:

• rozpoznanie potrzeb mieszkańców;
• ocenę jakości usług publicznych;
• identyfikację barier rozwojowych;
• zebranie propozycji projektów;
• określenie oczekiwań przedsiębiorców;
• zwiększenie akceptacji dla przyjętych celów;
• budowanie współodpowiedzialności za rozwój gminy.

Wyniki konsultacji nie zastępują analizy eksperckiej, ale stanowią jej istotne uzupełnienie.

Wizja rozwoju i programy strategiczne

Wizja przedstawia oczekiwany obraz gminy w przyszłości. Powinna odnosić się do jakości życia, gospodarki, infrastruktury, środowiska, dostępności usług oraz sposobu funkcjonowania administracji.

Cele strategiczne, projekty i mierniki

Prawidłowo sformułowany cel strategiczny powinien określać oczekiwaną zmianę, a nie jedynie ogólną intencję. Cel należy następnie przełożyć na projekty, zadania, harmonogramy i mierniki.

Dla każdego działania powinno się wskazać:

• podmiot odpowiedzialny za realizację;
• partnerów uczestniczących w projekcie;
• planowany termin;
• przewidywane nakłady;
• możliwe źródła finansowania;
• wskaźniki produktu i rezultatu;
• powiązanie z pozostałymi celami;
• najważniejsze ryzyka realizacyjne.

Mierniki pozwalają ocenić, czy strategia przynosi zakładane efekty. Mogą dotyczyć długości wybudowanych sieci, liczby zmodernizowanych obiektów, dostępności usług elektronicznych, liczby nowych miejsc pracy, poziomu wykorzystania infrastruktury lub liczby mieszkańców objętych określonym wsparciem.

Finansowanie i zdolność realizacyjna samorządu

Strategia rozwoju gminy musi zostać powiązana z realnymi możliwościami finansowymi. Umieszczenie dużej liczby projektów w dokumencie nie oznacza jeszcze, że samorząd będzie w stanie je zrealizować.

Analizie powinny podlegać:

• dochody własne;
• wydatki bieżące;
• nadwyżka operacyjna;
• poziom zadłużenia;
• Wieloletnia Prognoza Finansowa;
• zdolność do zapewnienia wkładu własnego;
• możliwości pozyskiwania dotacji;
• koszty późniejszego utrzymania infrastruktury.

Istotne jest również określenie kolejności projektów. Niektóre zadania tworzą warunki do realizacji kolejnych przedsięwzięć i powinny otrzymać wyższy priorytet.

Strategia jako narzędzie zarządzania rozwojem

Dokument strategiczny zachowuje wartość tylko wtedy, gdy jest systematycznie wdrażany i aktualizowany. Konieczne jest monitorowanie postępów, porównywanie rezultatów z przyjętymi miernikami oraz reagowanie na zmiany zachodzące w otoczeniu.

Strategia rozwoju gminy Mieścisko stworzyła uporządkowaną strukturę celów, programów i projektów obejmujących społeczny, gospodarczy, przestrzenny, środowiskowy i organizacyjny wymiar rozwoju. Jej zadaniem było nie tylko opisanie oczekiwanej przyszłości, ale przede wszystkim wskazanie, w jaki sposób samorząd może konsekwentnie do niej dążyć.

Poznaj nasze pozostałe realizacje w zakresie doradztwa dla firm: